Westendorp: gezond binnenklimaat

Waar: Halseweg 3b 7054 BS Westendorp
Soort locatie: woning
Initiatiefnemers: Gerben en Irene Essink
Uitgevoerde maatregelen: dakisolatie, Gevelsiolatie, Vloerisolatie, HR++ glas met extra coating /, Zonnepanelen, Warmteopslag, Houtvergassingskachel, Gasloos, Regenwateropvangsysteem

Sinds augustus 2019 wonen Gerben en Irene Essink in het buitengebied van Westendorp. Waar eerst een paar grote varkensschuren stonden, zijn twee bouwkavels gerealiseerd. Op een van deze kavels hebben Gerben en Irene inmiddels hun ecologische en energiezuinige houtskeletwoning gerealiseerd. 'Keep it simpel' is hun devies en hun streven is om zo min mogelijk grijze stroom te gebruiken. Dat betekende dus ook: geen warmtepomp. Maar wat dan wel?

Gerben heeft een technische achtergrond. Veel van de keuzes rond energie en water voor het huis hebben ze dan ook zelf bedacht. Belangrijk uitgangspunt was om ook echt iets te doen aan de CO2-uitstoot. Vanuit deze gedachte wilden ze ook geen warmtepomp. Die moet immers vooral in de winter dienst doen, op momenten dat er vaak onvoldoende groene stroom beschikbaar is. Wat dan wel? Gerben en Irene hebben het antwoord gevonden in de vorm van opslag van warmte.

In eerste instantie gingen hun gedachten uit naar zonnecollectoren op het dak. Maar 'die doen in de winter niet zoveel', aldus Gerben. Ze hebben daarom gekozen voor gewone zonnepanelen: "Want ook bij een klein beetje zon geven die al opbrengst". Alle elektriciteit die niet direct nodig is in huis, wordt omgezet in warm water. In een technische ruimte staat hiervoor een enorm boilervat van maar liefst 1000 liter water. Vanuit dit boilervat wordt de vloerverwarming in het huis gevoed. Voor warm water is een kleine warmtewisselaar beschikbaar die de warmte uit het boilervat tijdens het tappen overdraagt aan het kraanwater.

Gerben en Irene denken hiermee een groot deel van het jaar te kunnen voorzien in hun warmtebehoefte. Ook omdat ze nuchter zijn: als het eens koud is, zullen ze eerst een dikke trui aantrekken. De verwarming hoeft voor hen niet altijd hoog te staan. Voor strenge winters hebben ze echter wel een tweede warmtesysteem achter de hand: een houtvergassingskachel.

Deze houtkachel werkt zo dat het hout eerst wordt vergast. De gassen worden vervolgens verbrand, met een hele schone verbranding en 80 tot 90% rendement. De warmte die vrijkomt, gaat maar voor een klein deel, zo'n 20%, direct de ruimte in. De rest van de warmte wordt opgeslagen in het buffervat. Zo kunnen ze met 3 tot 4 uur stoken zo'n 2 dagen in hun warmte voorzien. Toch gaan Gerben en Irene proberen de kachel zo min mogelijk te gebruiken. Als er maar enigszins kans is dat ze hun huis snel weer met zonnewarmte kunnen gaan verwarmen, zullen ze waarschijnlijk eerst weer voor de trui kiezen. Zoals Irene het zo mooi zegt: "Something has got to give". Oftewel: als je iets belangrijk vindt, zul je er altijd iets voor in moeten leveren. "Het kost een stukje comfort en gemak".

Voor wie nieuwsgierig is naar het 'houtskelet' van het huis, heeft Gerben een klein modelletje gemaakt. Hierin ziet je het hout, de 'Nature flex' isolatie van gerecyclede jute zakken en de OGB-platen (een soort van spaanplaten maar dan 'groen'). Voor de isolatie van het dak hebben ze gekozen voor Isovlas-dakplaten van 27 cm dik. De vloer is gemaakt van schuimbeton met alleen de bovenste laag van gewoon beton. Schuimbeton is een mengsel van cement, eiwit, schuimmiddel, heel veel water en heel veel lucht. Het resultaat is poreus beton dat goed isoleert. Gerben en Irene hebben een stukje bewaard om te kunnen laten zien. Het huis is zo volledig dampopen gebouwd en geïsoleerd. Alle vocht in huis wordt op een natuurlijke manier door de constructie opgenomen om op een later moment weer te kunnen verdampen. Een laatste eigen invulling die Gerben en Irene aan hun huis hebben gegeven, zijn de ramen. Deze zijn voorzien van HR++-glas met een extra, tweede coating aan de woonkamerkant van het glas.

Behalve bewust met energie, gaan Gerben en Irene ook heel bewust met water om. "Heel mijn leven erger ik me al dat we het toilet doorspoelen met drinkwater", vertelt Irene. In de tuin hebben ze daarom een grote put laten ingraven waarin 5 m³ regenwater opgeslagen kan worden. Dit water gebruiken ze voor de wasmachine (behalve de laatste spoelbeurt), de toiletten, de buitenkraan en voor een spoelbak in de bijkeuken. "Nee, het kan nu nog niet uit", zegt Irene, "maar we vinden dit gewoon belangrijk".

Twee maanden wonen ze er nu. "We hebben veel nagedacht, met mensen gepraat, gelezen, zelf het nodige uitgerekend…", zegt Gerben. "Het is grappig om nu te zien dat alles ook werkt". Wil je het huis bekijken? Op 2 november ben je welkom tijdens de Achterhoekse Duurzame Huizenroute!